Publikacje nominowane do Nagrody SILESIANA - #20

  Przedstawiamy kolejną publikację nominowaną do Nagrody Wydawniczej Silesiana!

Przemysław Dominas "Zapory wodne w Sudetach do 1945 roku"

Redaktor prowadzący: Teresa Łozowska

Redaktor: Emilia Baranowska

Księży Młyn Dom Wydawniczy

Łódź 2025

    Książka Zapory wodne w Sudetach do 1945 roku przedstawia historię budowy oraz infrastrukturę najważniejszych budowli hydrotechnicznych powstałych po powodzi stulecia, jaka nawiedziła Śląsk w 1897 roku. W wyniku nowatorskiego programu Sejm Pruski ustawą z 3 lipca 1900 roku uchwalił na budowę systemu ochrony przeciwpowodziowej dla Śląska pokaźną kwotę niemal 40 mln marek. W efekcie w latach 1903-1933 powstało w Sudetach ponad 20 różnego rodzaju budowli hydrotechnicznych, pozostających w rękach państwa, z których część wyposażono w nowoczesne hydroelektrownie.

    Zapora w Pilchowicach, dysponująca pojemnością 50 mln m3 i murowanym korpusem o wysokości 62 m, uchodziła za największą tego rodzaju budowlę w Europie. W jej uroczystym otwarciu w 1912 roku brał udział cesarz Wilhelm II. Uruchomiony w 1933 roku największy w całym systemie przeciwpowodziowym zbiornik retencyjny w Otmuchowie, o funkcjach wspomagających żeglowność Odry, dysponował pojemnością 143 mln m3.

       Książka napisana na podstawie materiałów archiwalnych, zdeponowanych w polskich i niemieckich archiwach, zawiera liczne przedwojenne i współczesne ilustracje oraz plany techniczne. 

Spis treści:

I. Geneza powstania budowli hydrotechnicznych w Sudetach

II. Murowane zapory z grupy ciężkich i łukowych-ciężkich

III. Ziemne zapory wodne

IV. Zapory a elektrownie wodne

Publikacje nominowane do Nagrody SILESIANA - #19

 Przedstawiamy kolejną publikację nominowaną do Nagrody Wydawniczej Silesiana!

Michał Sachanbiński, Mirosław Kuleba "Chryzopraz. Polski kamień szlachetny" 

Oficyna wydawnicza ATUT - Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe

Wrocław 2025

Chryzopraz nie doczekał się jeszcze w naszym kraju takiej legendy jak bursztyn czy agat, jest prawie nieobecny w polskiej świadomości estetycznej. A przecież ten piękny kamień szlachetny, znany ludziom od wielu tysięcy lat, jak o tym świadczą najnowsze wykopaliska archeologiczne z obszaru Zjednoczonych Emiratów Arabskich czy też z Sudetów [...].

Chryzopraz zapisał się szczególnie w biżuterii i sztuce użytkowej średniowiecza, renesansu i baroku. [...] Historia Dolnego Śląska jest kamieniami szlachetnymi pisana - w tym chryzoprazem. Jest on cząstką dziejów naszego regionu. Od dawna jest on przedmiotem dociekań i dyskusji mineralogów oraz badaczy kultury i religii.

W pierwszej części publikacji omówiono rys historyczny i pierwsze tak pełne studium historyczno-faktograficzne  postrzegania chryzoprazu w różnych epokach. W drugiej przedstawiono summę wiedzy mineralogicznej i gemmologicznej o chryzoprazie oraz główne jego złoża. W trzeciej nakreślono panoramę dziejów tego kamienia w sztukach pięknych od czasów najdawniejszych po współczesność.

Spis treści:

https://www.atutoficyna.pl/uploads/att/53/3/6153/Chryzopraz_2025_-_DRUK_24-6-2025_-_spis_tre.pdf

Publikacje nominowane do Nagrody SILESIANA - #18

 Przedstawiamy kolejną publikację nominowaną do Nagrody Wydawniczej Silesiana!

Joanna Dardzińska Errata "Majora" - wywiad rzeka z Dariuszem Olszewskim

Redakcja i korekta: Małgorzata Kacperek, Wojciech Kujawa

Wydawnictwo Instytutu Pamięci Narodowej

Warszawa 2025 

    Wciągająca od pierwszej strony opowieść "komandosa" podziemia, bohatera najbardziej szalonych akcji w czasach komuny. Poznałem go przy pracy nad biografią Kornela Morawieckiego. Był jego przyjacielem i wiernym żołnierzem. Już po pierwszej rozmowie zrozumiałem, że Dariusz Olszewski to postać nietuzinkowa, człowiek o psychice stworzonej do walki. Gdyby wybuchła wojna, chciałbym mieć go obok siebie. Erratę "Majora" czyta się jak fascynujący, historyczny thriller, w czym wielka zasługa Joanny Dardzińskiej, która z wdziękiem i pasją "przesłuchuje" naszego bohatera.

Bogdan Rymanowski, dziennikarz

    Koniecznie musicie przeczytać o utalentowanym, szalonym chłopcu, który nie wierzył w swoje siły i umiejętności, a stał się zasłużonym żołnierzem Solidarności Walczącej i (potem) przedstawicielem SW na Stany Zjednoczone. Kochając ponad wszystko Polskę, poznał wybitne osoby, a nawet przyczynił się do popularyzacji ich pamięci i w kraju, i za granicą. Działając w podziemiu w czasie wojny polsko-jaruzelskiej, ukochał ojczyznę ponad wszystko, nawet ponad rodzinę.

Hanna Łukowska-Karniej, członek Rady i Komitetu Wykonawczego SW

    

Publikacje nominowane do Nagrody SILESIANA - #17

Przedstawiamy kolejną publikację nominowaną do Nagrody Wydawniczej Silesiana!

Grzegorz Tomicki, "Archaniołowie w Cieplicach. Niezwykła historia barokowych fresków"

Wydawnictwo: Kultura Książki

Książka "Archaniołowie w Cieplicach. Niezwykła historia barokowych fresków" to opowieść o ludziach, historii, sztuce, religii, ambicjach, namiętnościach i relacjach władzy, osadzona w realiach XVII-wiecznego Śląska.

W 2011 roku w zespole pocysterskim w Jeleniej Górze Cieplicach doszło do sensacyjnego odkrycia. Podczas remontu dawnego klasztoru odsłonięto fragmenty okazałej ikonografii freskowej, ukrytej pod warstwą farby i tynku przez ok. 200 lat. Łącznie ponad 80 figuralnych i heraldycznych przedstawień, powstałych w latach 1687-1689. A to tylko część większej całości - pozostała wciąż czeka na odkrycie!

Jak powstały te imponujące malowidła? Kto je wykonał? Jaki jest ich całościowy program ideowy? Co wyrażają poszczególne przedstawienia? Jaką pełniły funkcję? Słowem - jaka stoi za nimi historia?

Dr Grzegorz Tomicki dzieli się swoją badawczą pasją, jaką pobudziły w nim przedstawienia archaniołów w sali dzisiejszego Działu Historii i Sztuki Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze, którym kierował przez kilka lat. Krok po kroku towarzyszymy mu na kolejnych etapach pasjonującego śledztwa, dotyczącego tyleż twardych historycznych faktów i naukowych hipotez, co kwestii duchowych i rzeczywistości nadprzyrodzonej.

Odkrycia i wnioski, do jakich dochodzi wytrawny badacz, są nie tylko fascynujące, ale też skłaniają do uniwersalnych refleksji na temat kondycji człowieka i jego egzystencji w nieustannie zmieniającym się świecie. 

 

Publikacje nominowane do Nagrody SILESIANA - #16

Przedstawiamy kolejną publikację nominowaną do Nagrody Wydawniczej Silesiana!

Ewa Sozoniuk - "Zaginiona biblioteka. Sekret różokrzyża"

Redakcja: Magdalena Garbacz

Oficyna Wydawnicza ATUT

Wrocław 2025

"Przeżyj przygodę życia!" - te trzy słowa zmienią na zawsze życie piątki przyjaciół. To miały być ostatnie licealne wakacje. Chcieli je spędzić na obozie LARP, u stóp malowniczych ruin zamku Świny. Za rok będą już świeżo upieczonymi maturzystami, szykującymi się na studia, więc w tym roku chcieli jeszcze zaszaleć.

Początkowy zachwyt obozem dość szybko ustępuje miejsca niepokojowi, gdy okazuje się, że pod płaszczykiem historycznej fabuły gry trzeba stoczyć rozgrywkę o znacznie większą stawkę. Gdy już nie wiadomo, kto jest przyjacielem, a kto wrogiem - i to zarówno w grze, jak i poza nią, przyjaciele zyskują dość zaskakującego sprzymierzeńca... 

    

Publikacje nominowane do Nagrody SILESIANA - #15

 Przedstawiamy kolejną publikację nominowaną do Nagrody Wydawniczej Silesiana!

Agnieszka Kodzis - Sofińska Jackschönau - Jaksonów "Dzieje wsi od czasów najdawniejszych do 1945 roku"

Redakcja: Adrian Nikiel

Oficyna Wydawnicza ATUT - Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe

Wrocław 2025

    Dzięki materiałom opublikowanym przez Raffkego udało się dotrzeć do szeregu nowych informacji, dotąd nieznanych lub niejasnych. Niniejsze opracowanie prezentuje wybrane fragmenty kroniki, które mogą zainteresować polskiego czytelnika. 

    Dane z nich zaczerpnięte zostały uporządkowane, poddane analizie oraz zestawione z innymi źródłami - zarówno archiwalnymi, jak i wynikami współczesnych badań. Tam, gdzie było to konieczne, wprowadzono poprawki i uzupełnienia. zwłaszcza w miejscach nacechowanych emocjonalnie lub opartych na uogólnieniach. Dla pełniejszego ukazania politycznego, społecznego i kulturowego kontekstu funkcjonowania wsi dodano również odpowiednie komentarze w przypisach objaśniających. Kronika Raffkego stała się zatem punktem wyjścia do dalszych badań oraz prób głębszego zrozumienia złożonych polsko-czesko-prusko-niemieckich losów Jaksonowa. 

    Podczas pracy nad niniejszą publikacją wykorzystano różnorodne źródła, zarówno ogólnodostępne, jak i te mniej znane, często trudne do zdobycia lub wymagające weryfikacji. Przeanalizowano niemieckojęzyczne opracowania dotyczące miejscowości na Śląsku, ze szczególnym uwzględnieniem tych, które mogły błędnie odnosić się do Jaksonowa zamiast Jaksonowic - lub odwrotnie. Zebrany materiał obejmuje nie tylko publikacje regionalne w języku niemieckim, lecz także polskim, źródła kartograficzne (historyczne mapy Śląska), statystyki demograficzne i ekonomiczne, a także fotografie - zarówno archiwalne, jak i współczesne. Wykorzystane zostały ponadto wspomnienia i relacje mieszkańców przedwojennego Jaksonowa oraz ich potomków (materiały z kroniki Helmuta Raffkego) oraz informacje prasowe z różnych okresów. 

Spis treści:

1. Wstęp

2. Wykopaliska

3. Pierwsze wzmianki

4. Historia jaksonowskich rodów

5. Pałac i majątek

6. Przełom wieków XIX i XX

7. Kościół i cmentarze

8. Szkolnictwo w Jaksonowie do 1945 r.

9. II wojna światowa. Tułaczka mieszkańców Schwertern

10. Jaksonów po II wojnie światowej z perspektywy Niemców

Publikacje nominowane do Nagrody SILESIANA - #14

 Przedstawiamy kolejną publikację nominowaną do Nagrody Wydawniczej Silesiana!

J. Robert Kudelski "Lista Grundmanna 2" Losy dzieł sztuki na Dolnym Śląsku po zakończeniu II wojny światowej

Wydawnictwo AD REM

Jelenia Góra 2025

    W czasie II wojny światowej na Dolnym Śląsku zgromadzono olbrzymie ilości dzieł sztuki. Główną ich część stanowiła własność publicznych instytucji kultury i prywatnych kolekcjonerów z różnych regionów Niemiec. Pod koniec wojny przywieziono tu również zabytki zrabowane w krajach okupowanych. Większość tych skarbów umieszczono w składnicach utworzonych przez konserwatora zabytków prowincji prof. Gunthera Grundmanna. Bezcenne dzieła sztuki przestały być jednak bezpieczne kiedy wojna dotarła do bram Dolnego Śląska. Niemiecka administracja nie miała już czasu i zasobów, by otoczyć je należytą opieką. Bez właściwej ochrony cenne przedmioty stały się łatwym łupem licznych grup "poszukiwaczy skarbów".

    Co się stało po wojnie z tysiącami bezcennych dzieł sztuki? Kto brał udział w wyścigu do ich przejęcia? Gdzie trafiły odnalezione zbiory? Na te i wiele innych pytań Czytelnik znajdzie odpowiedź w książce "Lista Grundmanna 2".

Spis treści:

1. Podziękowania i wyjaśnienia

2. Bezpieczna przystań

3. Wywóz polskich zabytków na Dolny Śląsk

4. Wróg u bram

5. Przygotowania do poszukiwań

6. Pierwsza wyprawa

7. Wrocławscy pionierzy

8. Powiatowe i gminne Referaty Kultury i Sztuki

9. Stefan Styczyński na tropie dóbr kultury

10. Faza druga - lata 1947-1949

11. Składnice dolnośląskich skarbów

12. Przemieszczone dziedzictwo

13. Spis zdjęć

14. Bibliografia

15. Indeks geograficzny

16. Indeks nazwisk