Przedstawiamy kolejną publikację nominowaną do Nagrody Wydawniczej Silesiana!
Marek Pyzowski "Zamek Piastów Śląskich w Brzegu. Burzliwe losy książęcej rezydencji"
Wydawnictwo K.I.T. Stowarzyszenie Żywych Poetów
Redakcja: Adam Boberski, Krystian Ławreniuk
Brzeg 2025
Marek Pyzowski (ur. 1997) - historyk, regionalista, przewodnik i samorządowiec. Od lat bada i angażuje się w popularyzację dziejów lokalnych. Bogate dziedzictwo rodzimego regionu inspiruje go w zgłębianiu wiedzy i dzieleniu się nią z innymi.
Polecam czytelnikom niezwykłe opracowanie, poświęcone Zamkowi Piastów Śląskich w Brzegu, autorstwa młodego i zdolnego historyka Marka Pyzowskiego. Od blisko czterdziestu lat jest to pierwsza, poważna publikacja dotycząca tej wspaniałej renesansowej budowli. Autor dzięki swej szerokiej wiedzy oraz prowadzonym badaniom, popartym wnikliwą kwerendą archiwalną i znajomością literatury przedmiotu, przybliża odbiorcom dzieje piastowskiej rezydencji. Pretekstem do tego stała się historia powojennej odbudowy zamku, którą twórca omawia bardzo szczegółowo. Czytelnik ma okazję poznać nie tylko dzieje książęcej siedziby, stanowiącej od momentu swego powstania do dzisiaj element tożsamości Brzegu i całego regionu, ale także szczegółowe działania, które doprowadziły do odbudowy rezydencji w obecnym kształcie, podziwianym przez rzesze turystów z całego świata. Na uwagę zasługuje niezwykle komunikatywna i czytelna forma graficzna książki oraz bogaty, wyczerpujący materiał ilustracyjny z bardzo dobrej jakości fotografiami, planami i wizualizacjami. Odwiedzając siedzibę śląskich Piastów, należy obowiązkowo skorzystać z tej profesjonalnej i interesującej publikacji, dostosowującej się doskonale do klasy artystycznej brzeskiego zamku.
dr Romulad Nowak
historyk sztuki, regionalista
Publikacja Marka Pyzowskiego prezentuje dzieje jednego z najważniejszych dolnośląskich zabytków. Wykorzystując materiały ikonograficzne, projekty oraz plany na równi z archiwaliami, którymi najczęściej posługują się historycy, badacz oparł treść na szerokiej bazie źródłowej. Problem konserwatorski jest wpleciony w ogólny dziejowy kontekst, co ułatwia zrozumienie losów obiektu. Publikacja jest na tyle oryginalna i niesie ze sobą tyle ważnych historycznie ustaleń, że powinna znaleźć się w zbiorach każdego miłośnika śląskiej architektury, sztuki i historii.
prof. dr hab. Leszek Ziątkowski
Instytut Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego
Spis treści
s. 7 - Wstęp
s. 13 - 1. Dzieje Zamku Piastów Śląskich w Brzegu od czasów najdawniejszych do końca lat pięćdziesiątych XX wieku
s. 13 - 1.1 Zamek brzeski w epoce średniowiecza
s. 21 - 1.2 Zamek w Brzegu w początkach XVI stulecia - długa droga do świetności
s. 25 - 1.3 Budowa renesansowej rezydencji
s. 32 - 1.4 Jedna z najwspanialszych rezydencji w Europie Środkowej - zamek brzeski po szesnastowiecznej przebudowie
s. 41 - 1.5 Wygaśnięcie dynastii Piastów i upadek rezydencji
s. 55 - 1.6 Nie wszystko stracone - starania o odbudowę rezydencji książęcej i pierwsze prace konserwatorskie
s. 75 - 1.7 Zamek w Brzegu w okresie powojennym
s. 85 - 2. Dlaczego zaczęto opiekować się historycznymi obiektami? Czyli kwestia ochrony zabytków od czasów nowożytnych do lat sześćdziesiątych XX wieku
s. 87 - 2.1 Początki ochrony zabytków na terenach niemieckich
s. 93 - 2.2 Ochrona zabytków po zjednoczeniu Niemiec
s. 96 - 2.3 Zmiany w podejściu do konserwacji zabytków w Niemczech
s. 102 - 2.4 Organizacja polskiej ochrony zabytków w latach powojennych
s. 109 - 2.5 Polska myśl konserwatorska w okresie powojennym
s. 113 - 3. Odbudowa Zamku Piastów Śląskich w Brzegu. Koncepcje i realizacja
s. 116 - 3.1 Badania obiektu i wnioski z nich
s. 130 - 3.2 Kształtowanie się wstępnej koncepcji odbudowy
s. 134 - 3.3 Prace na zamku na początku lat sześćdziesiątych
s. 136 - 3.4 Wstępny projekt odbudowy zamku w Brzegu
s. 139 - 3.5 Podstawowy projekt odbudowy zamku w Brzegu
s. 144 - 3.6 Rozpoczęcie plac budowlanych i wyniki badań konserwatorskich
s. 149 - 3.7 Wnioski konserwatorskie po przeprowadzeniu badań
s. 151 - 3.8 Konsekwencje badań konserwatorskich, zmiana koncepcji i odbudowa
s. 168 - 3.9 Prace przy świątyni zamkowej przy pw. św. Jadwigi]
s. 179 - Zakończenie
s. 192 - Aneks. Opis zamku w Brzegu wg Lucae'go z 1689 roku
s. 201 - Bibliografia
s. 213 - Spis i źródła ilustracji
